รายชื่อจังหวัดในประเทศไทยเรียงตามความหนาแน่นของประชากร

รายชื่อจังหวัดในประเทศไทยเรียงตามความหนาแน่นของประชากร
หน่วย: คนต่อตารางกิโลเมตร

วิธีคิด นำจำนวนประชากรทั้งหมดในจังหวัดต่าง ๆ มาหารกับพื้นที่

อันดับ (ปีล่าสุด)	จังหวัด	ปี พ.ศ. 2555	ปี พ.ศ. 2553	ปี พ.ศ. 2552	ปี พ.ศ. 2551	ปี พ.ศ. 2550	ปี พ.ศ. 2549
-	กรุงเทพมหานครและปริมณฑล	1,347.11	1,330.40	1,318.94	1,309.24	1,296.78	1,279.47
1	กรุงเทพมหานคร	3,616.64	3,634.38	3,635.15	3,640.52	3,643.94	3,628.69
2	นนทบุรี	1,834.59	1,770.43	1,732.39	1,691.45	1,645.82	1,600.73
3	สมุทรปราการ	1,218.32	1,180.35	1,159.36	1,142.54	1,122.34	1,099.82
4	ปทุมธานี	677.55	645.96	626.78	608.98	587.75	561.50
5	ภูเก็ต	664.61	635.44	618.59	602.22	581.03	552.06
6	สมุทรสาคร	583.27	563.87	555.52	548.14	538.73	529.40
7	สมุทรสงคราม	465.66	465.69	464.71	465.69	466.07	468.31
8	นครปฐม	403.36	396.73	392.66	389.06	383.24	375.85
9	ปัตตานี	346.13	337.70	333.77	330.95	328.70	327.85
10	ชลบุรี	312.63	285.42	279.63	289.87	282.71	276.32
11	พระนครศรีอยุธยา	310.37	305.91	303.19	300.84	297.55	294.92
12	อ่างทอง	293.15	294.28	294.11	294.13	293.69	293.38
13	สิงห์บุรี	259.24	260.00	261.77	262.07	262.19	263.90
14	สงขลา	186.45	183.53	181.77	180.66	179.19	177.77
15	ระยอง	182.79	176.35	172.32	168.54	164.27	161.11
16	มหาสารคาม	178.61	177.81	177.47	177.04	176.88	177.15
17	สระบุรี	174.95	172.62	171.32	173.81	172.17	170.17
18	สุรินทร์	170.64	170.10	169.60	169.32	168.96	169.32
19	หนองคาย	169.27	168.27	[1] -	-	-	-
20	นราธิวาส	169.23	164.71	162.68	160.88	159.00	157.90
21	ศรีสะเกษ	164.97	164.31	163.61	163.06	163.24	163.63
22	ขอนแก่น	163.04	162.37	161.88	161.32	160.98	160.75
23	ราชบุรี	162.92	161.47	160.73	160.85	160.00	159.49
24	สุพรรณบุรี	158.14	157.87	157.63	157.61	157.26	157.50
25	ร้อยเอ็ด	157.67	157.81	157.62	157.51	157.67	157.84
26	นครศรีธรรมราช	154.38	153.14	152.53	152.19	151.57	151.81
27	บุรีรัมย์	151.77	150.37	149.84	149.34	148.80	148.80
28	พัทลุง	150.24	148.80	148.28	147.50	146.76	146.91
29	กาฬสินธุ์	141.81	141.44	141.10	140.87	140.72	140.39
30	ชัยนาท	134.90	135.61	135.81	136.03	136.51	137.00
31	อุดรธานี	132.76	131.70	131.19	130.91	130.49	130.15
32	หนองบัวลำภู	130.88	130.31	129.80	129.44	128.95	128.71
33	ยโสธร	129.82	129.68	129.55	129.58	223.05	222.31
34	ตรัง	128.50	126.62	125.81	125.04	124.11	123.45
35	นครพนม	128.50	127.60	127.11	126.86	126.45	126.12
36	ฉะเชิงเทรา	128.15	125.96	125.02	124.24	123.15	122.17
37	นครราชสีมา	126.92	126.00	125.47	125.16	124.57	124.69
38	สตูล	123.39	119.87	118.23	116.34	114.76	113.40
39	ลพบุรี	122.27	121.92	121.69	121.58	120.94	121.20
40	พิจิตร	121.25	121.98	122.09	122.29	122.43	123.15
41	นครนายก	120.25	119.10	118.61	118.17	117.10	117.88
42	อำนาจเจริญ	118.15	117.72	117.30	116.88	116.70	116.69
43	สกลนคร	117.55	116.90	116.44	116.18	115.88	115.41
44	อุบลราชธานี	116.03	115.16	111.95	114.03	113.42	113.21
45	นครสวรรค์	111.83	111.85	111.78	111.93	111.87	112.07
46	ยะลา	110.77	107.80	106.24	105.18	104.11	103.51
47	เชียงราย	102.79	102.61	102.32	105.09	104.90	105.41
48	ปราจีนบุรี	99.48	97.97	96.98	96.46	95.54	95.18
49	บึงกาฬ	95.85	93.74	[2]-	-	-	-
50	กระบี่	94.50	91.90	90.59	88.93	87.21	85.51
51	สุโขทัย	91.36	92.30	91.39	91.54	91.77	92.32
52	ลำพูน	89.81	89.78	89.81	88.91	89.92	90.08
53	ชัยภูมิ	88.67	88.23	88.05	87.86	87.62	87.57
54	กำแพงเพชร	84.53	84.47	84.44	84.37	84.34	84.61
55	ชุมพร	82.43	81.51	81.14	80.67	80.1	79.71
56	เชียงใหม่	82.34	81.59	81.19	83.07	82.78	82.61
57	จันทบุรี	82.33	81.20	80.66	80.15	79.52	79.27
58	ประจวบคีรีขันธ์	81.20	79.96	79.16	78.58	77.67	77.57
59	สุราษฎร์ธานี	79.38	77.60	77.12	76.29	75.28	74.41
60	ตราด	79.05	78.37	78.04	78.69	78.23	78.21
61	มุกดาหาร	79.00	78.25	77.89	77.77	77.45	77.28
62	พิษณุโลก	78.99	78.56	78.18	78.03	77.82	78.09
63	เพชรบูรณ์	78.44	78.62	78.55	78.64	78.74	79.11
64	พะเยา	77.05	76.76	76.89	76.93	76.81	76.79
65	สระแก้ว	76.21	75.62	75.39	75.25	74.93	74.84
66	เพชรบุรี	75.32	74.54	74.09	73.73	73.26	73.28
67	แพร่	69.99	70.47	70.67	70.88	71.25	71.69
68	พังงา	61.74	60.69	60.34	59.94	59.21	58.82
69	ลำปาง	60.38	60.79	60.99	61.24	61.48	61.78
70	อุตรดิตถ์	58.85	59.02	59.06	59.22	59.36	59.63
71	ระนอง	55.38	55.51	55.11	55.41	54.82	55.06
72	เลย	55.14	54.62	54.34	54.13	53.88	53.66
73	อุทัยธานี	48.88	48.73	48.72	48.67	48.58	48.59
74	กาญจนบุรี	43.03	43.10	42.78	43.16	42.87	42.91
75	น่าน	41.64	41.52	41.46	41.49	41.61	41.64
76	ตาก	32.06	32.04	31.67	32.81	32.36	32.41
77	แม่ฮ่องสอน	19.27	19.14	19.07	19.93	20.09	20.21

การเพิ่มขึ้นของประชากร

             
                รายงานฉบับใหม่ของสำนักสำรวจสำมะโนประชากรสหรัฐระบุว่า ปัจจุบันอายุเฉลี่ยของประชากรโลกสูงขึ้นในอัตราที่รวดเร็วที่สุดกว่าที่เคยเป็นมา และในอีกราว 10 ปี ประชากรโลกที่อายุเกิน 65 ปีจะมีจำนวนมากกว่าเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปีเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์มนุษย์

                รายงานการสำรวจของสำนักสำมะโนประชากรสหรัฐฉบับล่าสุดระบุว่า ภายในปี 2040 ประชากรโลกที่อายุเกิน 65 ปีจะเพิ่มจาก 7% เป็น 14% คิดเป็นจำนวนจาก 506 ล้านคนเป็น 1,300 ล้านคน โดยประชากรอายุเกิน 65 ปีในประเทศกำลังพัฒนาจะเพิ่มขึ้นถึงจาก 313 ล้านคนในปัจจุบันเป็นมากกว่า 1 พันล้านคนในปี 2040 โดยเฉพาะในจีนและอินเดีย ซึ่งประชากรอายุเกิน 65 ปีจะเพิ่มขึ้นจาก 166 ล้านคน เป็น 551 ล้านคนในอีก 31 ปีข้างหน้า

                ประชากรโลกอายุ 80 ปีหรือมากกว่าคือกลุ่มที่เติบโตเร็วที่สุดในหลายๆ ประเทศ และคาดว่าจำนวนประชากรในกลุ่มนี้จะเพิ่มขึ้นมากกว่า 200% ก่อนปี 2050 ในขณะที่จำนวนประชากรโลกที่อายุมากกว่า 100 ปีก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเช่นกัน ปัจจุบันมีผู้ที่อายุเกินกว่า 100 ปีประมาณ 340,000 คนทั่วโลกเพิ่มขึ้นจากจำนวนไม่กี่พันคนเมื่อประมาณ 60 ปีที่แล้ว ส่วนใหญ่อยู่ในอเมริกาและญี่ปุ่น อย่างไรก็ตาม ยุโรปจะยังคงเป็นแถบที่ประชากรมีอายุเฉลี่ยสูงที่สุดต่อไป จนถึงช่วงกลางศตวรรษนี้ ในขณะที่ประเทศแถบทางใต้ของทะเลทรายซาฮาร่า คือแถบที่มีประชากรมีอายุเฉลี่ยน้อยที่สุด

                บรรดาผู้เชี่ยวชาญให้เหตุผลว่า มี 2 ปัจจัยที่ทำให้อายุเฉลี่ยของประชากรโลกสูงขึ้น คือผู้คนอายุยืนยาวขึ้นเนื่องจากการพัฒนาการรักษาพยาบาล และอัตราการเกิดของประชากรลดลงในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในเอเชียและยุโรปหลายประเทศ หนุ่มสาวจำนวนมากที่แต่งงานมีลูกไม่ถึง 2 คนซึ่งเป็นจำนวนที่เหมาะสมในการทดแทนจำนวนประชากร โดยผู้หญิงในแถบเอเชียตะวันออกและยุโรปตะวันตก มีบุตรเฉลี่ย 1.6 คน ในขณะที่คู่แต่งงานในยุโรปตะวันออกมีบุตรเฉลี่ยเพียง 1.4 คน

                สำหรับหลายๆ ประเทศโดยเฉพาะประเทศอุตสาหกรรม การมีประชากรสูงอายุจำนวนมากถือเป็นปัญหาท้าทายประการหนึ่ง เนื่องจากประชากรวัยแรงงานจะมีจำนวนลดลง ในขณะที่ผู้เกษียณอายุมีมากขึ้น รายได้จากภาษีของรัฐบาลจะลดลง ส่งผลกระทบด้านลบในระยะยาวต่อเศรษฐกิจ และอาจเกิดเป็นปัญหาสังคมได้ ปัจจุบันรัฐบาลหลายประเทศ จึงกำลังกระตุ้นให้ประชากรทำงานนานขึ้น และสนับสนุนให้เกษียณอายุตอน 70 ปี ซึ่งจะช่วยให้มีประชากรในวัยแรงงานที่ช่วยจ่ายภาษีมากขึ้น และชะลอการจ่ายเงินบำนาญไว้ได้อีกหลายปี

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงจำนวนประชากรโลก

ปัจจัยหลักที่ทำให้จำนวนประชากรเพิ่มมากขึ้นนั้น มีสาเหตุมาจาก

-การค้นคว้าทางการแพทย์ ที่มีการพัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น การผลิตวัคซีนป้องกันและรักษาโรค รวมถึงมีองค์การที่เกี่ยวกับการระบาดของโรคและวัฏจักรของการแพร่เชื้อโรค

-ความรู้เรื่องสุขอนามัยของประชากร ประชากรโลกแทบทุกประเทศมีความรู้เรื่องสุขอนามัยมากขึ้นรวมทั้งมีการจัดการระบบ การวางแผนครอบครัวที่มีประสิทธิภาพ

-ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี ที่ประชาชนสามารถรับรู้ข่าวสารทางการแพทย์ และสาธารณสุขได้อย่างทั่วถึง เช่น ผู้ป่วยสามารถปรึกษาอาการกับแพทย์ ได้ทางโทรศัพท์หรือสื่อต่างๆ หรือการให้คำปรึกษาทางการแพทย์ ผ่านระบบโทรคมนาคมต่างๆ เป็นต้น

-ระบบสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป ผู้หญิงเริ่มมีบทบาททางสังคมมากขึ้น ทำให้ผู้หญิงทีมีทัศนคติต่อการแต่งงานเป็นด้านลบ ส่งผลให้จำนวนประชากรวัยเด็กลดน้อยลง

                ปัญหาของการเพิ่มขึ้นของประชากรโลก

          1.ปัญหาการขาดแคลนอาหารและทัพยากร

- เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นอย่างมากอาหารและทรัพยากรต่างๆ ย่อมไม่เพียงพอต่อความต้องการ ก่อให้เกิดการขาดแคลนในบางประเทศที่กำลัีงพัฒนา

- การพัฒนาเทคโนโลยีต่างๆ อาจทำให้อาหารมีสารพิษปนเปื้อน หรือ ทำลายสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรที่สำคัญ

2.ปัญหาการเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ

- เมื่อมีการขาดแคลนทรัพยากรเกิดขึ้นทำให้ต้องมีการบุกรุกป่าไม้ เพื่อที่จะหาทรัพยากร ทำให้เกิดการขาดพื้นที่ป่าไม้ และเป็นการทำลายระบบนิเวศน์

- ด้านการพัฒนาเทคโนโลยีที่พัฒนาไปอย่างมาก มีการปล่อยของเสียสู่ที่ต่าง ๆ ทำให้เกิดมลพิษ ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายแก่ประชากรโลก และ ทำให้สภาพอากาศโลกมีอุณหภูมิสูงขึ้น

3.ปัญหาด้านคุณภาพชีวิตและสังคม

- เมื่อทรัพยากรมีอยู่อย่างจำกัด แต่ประชากรกลับเพิ่มขึ้นอย่างมาก ทำให้เกิดการแย่งชิงทรัพยกรและการแข่งขันทางสังคมสูงขึ้น

- ก่อให้เกิดปัญหาทางด้านสังคม เช่น การขาดการศึกษา สุขภาพอนามัยไม่ดี ขาดแคลนที่อยู่ และ ปัญหาการว่างงาน

4.ปัญหาการขัดแย้งระหว่างประเทศ

- ประเทศที่มีการพัฒนาแล้ว บางประเทศมีนโยบายระบายประชากรออก เเพื่อแสวงหาอาณานิคมและทรัพยากรธรรมชาติมากขึ้น ซึ่งอาจทำหใ้เกิดการขัดแย้งขึ้นประหว่างประเทศ

- ก่อให้เกิดปัญหา รุกกล้ำข้ามพรมเดิน หรือ ผู้อพยบเข้ามาอย่างผิดกฏหมาย

11 กรกฎาคม วันประชากรโลก

                เมื่อกล่าวถึง ประชากร มักจะมองเห็นภาพของการเปลี่ยนแปลงที่มีความเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา ปัจจุบันการเปลี่ยนแปลงของประชากรโลกเป็นสิ่งที่มีผลกระทบต่อทุกๆ ประเทศในโลก องค์การสหประชาชาติได้ให้ความสำคัญของประชากร โดยประกาศในปี 2530 ให้    วันที่ 11 กรกฎาคมของทุกปีเป็น วันประชากรโลก   สำนักงานสถิติแห่งชาติ ให้ความสนใจและได้จัดทำบทความนี้ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามแนวโน้มประชากรโลกและสถานการณ์ของประชากรไทย

                เมื่อกล่าวถึง ประชากร มักจะมองเห็นภาพของการเปลี่ยนแปลงที่มีความเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา(Dynamic  สำนักงานสถิติแห่งชาติ ให้ความสนใจและได้จัดทำบทความนี้ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามแนวโน้มประชากรโลก และสถานการณ์ของประชากรไทย  ประชากรโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ จาก 3,000 ล้านคน ในปี 2504 เป็น 4,000 ล้านคน ในปี 2518 และเพิ่มขึ้นจนมีจำนวนครบ 5,000 ล้านคน ในวันที่ 11 กรกฎาคม 2530 (องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้วันที่ 11 กรกฎาคม ของทุกปีเป็น "วันประชากรโลก")จากนั้นประชากรโลกก็เพิ่มเป็น 6,000 ล้านคน ในปี 2542 และจากการคาดประมาณ พบว่า ในเดือนกรกฎาคม 2546 นี้ โลกจะมีประชากรทั้งสิ้นประมาณ 6,300 ล้านคน  เมื่อพิจารณาการกระจายตัวของประชากรโลก จะเห็นว่าประเทศจีนและอินเดียเพียง 2 ประเทศเท่านั้น ก็มีประชากรประมาณ 1 ใน 3 ของประชากรโลกแล้ว ที่น่าสนใจคือประเทศที่มีประชากรมากส่วนใหญ่จะอยู่ในทวีปเอเชีย หรือประมาณร้อยละ 60 ของประชากรโลก อาศัยอยู่ในทวีปเอเชียและประเทศไทยจัดเป็นประเทศที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับที่ 19 ของโลก

                การเปลี่ยนแปลงของประชากรโลก ที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นั้น เป็นปรากฏการณ์อย่างหนึ่ง ที่เกิดจากปัจจัยหลักเพียง 2 ประการคือ การเกิด และการตาย ซึ่งแตกต่างจากการเปลี่ยนแปลงของประชากร ในภูมิภาคย่อยๆ เช่น ทวีปหรือประเทศ ที่มีปัจจัยหลักนอกจากการเกิด และการตายแล้ว ยังมีการย้ายถิ่นของประชากรเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย   ประเทศไทยมีขนาดของประชากรประมาณ 1% ของประชากรโลกและมีการเพิ่มขึ้นของประชากรประมาณ 1 ใน 140 ส่วนของการเพิ่มประชากรโลก  หรืออาจกล่าวได้ว่าทุก 1 นาที โลกจะมีเด็กเกิดใหม่ 140 คน  ในขณะที่ประเทศไทยทุก 1 นาที จะมีประชากรไทยเพิ่มขึ้น 1 คน  ซึ่ง 1 คนที่เพิ่มขึ้นนี้ อาจจะเป็นเด็กเกิดใหม่ หรืออาจจะเป็นการเพิ่มโดยการย้ายถิ่นเข้ามาจากต่างประเทศก็ได้  แต่อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของประชากรโลก และประชากรไทยดังกล่าวนั้น เป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงทุกปี

                                                                   สำหรับประเทศไทยนั้นมีประชากรครบ 50 ล้านคน เมื่อปี 2527 และ 60 ล้านคน ในอีก 12 ปีต่อมา

                (ปี2539)  ต่อจากนั้นได้มีการคาดประมาณว่าจะมีประชากร 70 ล้านคน ในอีก 23 ปีข้างหน้า คือ ปี 2562  จะเห็นได้ว่าการเพิ่มขึ้นของประชากรไทยเป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด  อีกทั้งประเทศไทยประสบความสำเร็จ ในการวางแผนครอบครัว จนทำให้ปัจจุบันประชากรไทย มีอัตราเจริญพันธุ์โดยรวม ลดลงต่ำกว่าระดับทดแทนถึงประมาณ 1.8 คน  หรือกล่าวได้ว่าสตรี 1 คน จะมีบุตรน้อยกว่า 2 คน

                ในขณะที่อายุของคนไทยยืนยาวขึ้น ฉะนั้นสิ่งสำคัญที่จะเกิดขึ้นต่อไปในอนาคต คือ ประเทศไทยจะมีประชากรสูงอายุ(60 ปีขึ้นไป) เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และเป็นการเพิ่มขึ้นในสัดส่วนที่รวดเร็วมากจากร้อยละ 5.7 ในปี 2527 เป็นร้อยละ 9.6 ในปี 2546 และคาดว่าจะเพิ่มเป็นร้อยละ 14.7 ในปี 2562 ในขณะที่ประชากรวัยเด็ก(0-14ปี) จะลดลงจากร้อยละ 36.9 ในปี 2527 เหลือเพียงร้อยละ 20.0 ในปี 2562 ถ้าเป็นเช่นนี้ในอนาคตประเทศไทยน่าจะมีประชากรสูงอายุมากกว่าประชากรวัยเด็ก

                การเปลี่ยนโครงสร้างประชากรเป็นประชากรสูงอายุนี้ กำลังเกิดขึ้นในหลายๆ ประเทศทั่วโลก ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อทุกคนในสังคมทั้งทางด้านเศรษฐกิจ และสังคม เช่น การบริโภค การลงทุน การออม ตลาดแรงงาน ระบบการจ่ายเบี้ยบำนาญ การเก็บภาษี การให้บริการสาธารณสุข สถาบันครอบครัว แบบแผนการอยู่อาศัย การย้ายถิ่น เป็นต้น

                สรุป   ประชากรโลกและประชากรไทยมีการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยที่เป็นตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลง ที่คล้ายคลึงกัน คือการเกิด และการตาย แต่สำหรับการเปลี่ยนแปลงของประชากรไทย มีการย้ายถิ่นเกี่ยวข้องด้วย ประมาณร้อยละ 60 ของประชากรโลกอยู่ในทวีปเอเชีย ประเทศไทยจัดเป็นประเทศที่มีประชากร มากเป็นอันดับที่ 19 ของโลก และมีประชากรคิดเป็น 1% ของประชากรโลก ขนาดของประชากรไทยมีการเคลื่อนไหวของจำนวนประชากร ที่เพิ่มขึ้นทุกปี แต่เป็นการเพิ่มในอัตราที่ลดลงทุกปี ประเทศไทยประสบความสำเร็จด้านการวางแผนครอบครัว ทำให้มีอัตราการเจริญพันธุ์โดยรวม ลดลงต่ำกว่าระดับทดแทน  ในขณะที่ประชากรไทยมีอายุยืนยาวขึ้นทำให้โครงสร้างของประชากรไทยจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นประชากรสูงอายุในอนาคต

                การเปลี่ยนแปลงประชากรมนุษย์             การเพิ่มจำนวนของมนุษย์เป็นที่น่าสังเกตว่าในอดีตก่อนปี พ.ศ.2493  มีอัตราการเพิ่มต่ำมาก  และเป็นเช่นนั้นมาเป็นเวลานาน  แต่หลังจากปี พ.ศ. 2493      อัตราการเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วดังภาพที่ 3-1    ทั้งนี้เพราะตั้งแต่ปี พ.ศ.1700 เป็นต้นมามนุษย์ได้เริ่มก้าวเข้าสู่การค้นพบทางวิทยาศาสตร์และได้เพิ่มความรู้ทางวิทยาศาสตร์มากขึ้นเรื่อยมา   ความรู้เบื้องต้นทางวิทยาศาสตร์เหล่านั้นเป็นรากฐานสำคัญในการค้นคิดประดิษฐ์สิ่งต่าง ๆ ตามมาอย่างมากเพื่ออำนวยความสะดวกต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์และความอยู่รอดของมนุษย์  โดยเฉพาะความก้าวหน้าทางการสาธารณสุขและการแพทย์  ส่งผลให้โอกาสรอดชีวิตของมนุษย์เพิ่มขึ้นอย่างมาก เริ่มต้นครั้งแรกในประเทศแถบยุโรปและอเมริกา  ต่อมาความรู้เหล่านี้กระจายออกไปสู่สังคมอื่น ๆ ทั่วโลก  เป็นเหตุให้อัตราการตายลดลงและอัตราการเกิดเพิ่มสูงขึ้น  ทำให้ประชากรมนุษย์เพิ่มอยู่ในอัตราสูง  ดังตาราง 3-1 และ ภาพ 3-1  โดยเฉพาะจะเพิ่มอย่างรวดเร็วมากตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 เป็นต้นมา  เราจะเรียกช่วงนั้นว่าระยะประชากรระเบิด  (Population Boom หรือ Baby Boom)   การเพิ่มประชากรเหล่านี้เป็นแรงพลักดันให้มนุษย์ต้องค้นหา

              

                เป็นที่น่าสังเกตว่าการเพิ่มประชากรนั้นระหว่างกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว (More Developed Countries) กับกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา (Less Developed Countries) แตกต่างกันอย่างมาก กล่าวคือ

                1. ประเทศที่พัฒนาแล้วอัตราการเพิ่มประชากรมีอัตราเพิ่มค่อนข้างต่ำ  

                 เมื่อเข้าสู่ปี พ.ศ. 2543  มีแนวโน้มว่าอัตราการเพิ่มจะเป็นลบ    และเริ่มปรากฏให้เห็นแล้วในหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศในแถบ ยุโรป เช่น เยอรมันนี  เดนมาร์ก ญี่ปุ่น สิงคโปร์ เป็นต้น  ทั้งนี้เพราะประเทศเหล่านี้มีมาตรฐานของชีวิตค่อนข้างสูง  มีการศึกษาดี  เข้าใจภาวะของครอบครัวและสังคม   มีฐานะทางเศรษฐกิจดีรายได้สูง  และอยู่ภายใต้ระบบเศรษฐกิจที่ซับซ้อนมาก  ดังนั้นในรอบวันชีวิตจะมีกิจกรรมหลากหลายรัดตัว  การจะมีลูกแต่ละครั้งจะต้องไตร่ตรองอย่างรอบคอบถึงความรับผิดชอบในการเลี้ยงดู  การให้การศึกษา  การอบรม  และการวางอนาคตของเยาวชน  อีกประการหนึ่งภาวะสังคมของประเทศพัฒนาแล้วนั้นประชากรชายหรือหญิงต่างก็มีอาชีพของตนเอง ผู้หญิงไม่ได้มีภาวะต้องพึ่งพาสามีเป็นผู้เลี้ยงดูอีกต่อไป สามารถยังชีพด้วยตนเองได้  ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องขวนขวายหาคู่ครองเพื่อให้เลี้ยงดูตน การแต่งงานจึงลดน้อยลงไป คนโสดมีมากขึ้น  สิ่งเหล่านี้ทำให้แนวโน้มว่าในอนาคตประชากรจะลดลงเรื่อย ๆ  ดังตารางที่ 3-2  ซึ่งคาดคะเนอนาคตของประชากรในประเทศที่มีจำนวนประชากรสูง 20 อันดับแรกของโลก    จะเห็นว่าในปี พ.ศ. 2593 ประเทศพัฒนาแล้วที่ติดอันดับอยู่ 3 ประเทศในปี พ.ศ.2546 คือ ญี่ปุ่นมีประชากรอยู่ 126 ล้าน  ลดลงเหลือ 110 ล้าน ในปี พ.ศ. 2593   ส่วนประเทศเยอรมันนีมีประชากร 82 ล้านคนและประเทศฝรั่งเศสมีประชากร 60 ล้านคน เมื่อถึงปี พ.ศ. 2593 ไม่ปรากฏในตาราง นั่นคือ 2 ประเทศนี้มีประชากรไม่ถึง  89  ล้านคนนั่นเอง

                ภาวะเช่นนี้กลับสร้างปัญหาให้กับประเทศเหล่านี้ตามมา  คือ  ขาดแคลนแรงงาน   ค่าแรงราคาแพง  ทำให้ต้นทุนการผลิตสูง  เสียเปรียบการแข่งขันในตลาดโลก และทำให้มีแรงงานต่างชาติอพยพเข้ามา  เกิดภาวะความขัดแย้งทางสังคมตามมาได้

2. ประเทศกำลังพัฒนามีอัตราการเพิ่มประชาสูงอย่างต่อเนื่อง    

             ในประเทศกำลังพัฒนากลับเป็นไปในทางตรงกันข้ามคือเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ  โดยเฉพาะช่วงเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ.2493  เป็นต้นมามีอัตราการเพิ่มที่น่าตกใจ  แต่ตั้งแต่ พ.ศ. 2543 เป็นต้นมาอัตราการเพิ่มเริ่มลดลงในกลุ่มประเทศยุโรปตะวันออก เอเชีย และ ลาตินอเมริกา  ยกเว้นทวีปอฟริกา  โดยอัตราการขยายตัวของประชากรโลกโดยเฉลี่ยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา อยู่ที่ 1.31% กลุ่มประเทศพัฒนาแล้วมีอัตราการเกิดเพียง 0.31% ขณะที่แอฟริกาอัตราการเกิดมีอัตราเพิ่มลดลง แต่ยังถือว่าสูง ถึง 2.31% (อนุสรณ์ ธรรมใจ, 2547.) และจะเห็นได้ชัดเจนจากตาราง 3-2  ที่ประเทศจากทวีปแอฟริกาดังกล่าวติดเข้าไปอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีประชากรมาก 20 อันดับแรกจำนวนมากถึง  6  ประเทศ  คือ ไนจีเรีย  คองโก  เอธิโอเปีย  อียิปต์  ซูดาน  ยูกานดา   ประเทศเหล่านี้ถ้าพิจารณาถึงศักยภาพการเลี้ยงดูประชากรแล้วจะพบว่ามีปัญหาค่อนข้างสูง   เป็นประเทศขนาดเล็ก  มีทรัพยากรธรรมชาติไม่มากนัน   และยังมีปัญหาทางด้านศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์อีกด้วย   นอกจากนี้มีบางประเทศของเอเชียก็มีอัตราการเพิ่มสูงมากด้วย เช่น  ปากีสถาน  บังคลาเทศ  อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์และเวียดนาม

               การเปลี่ยนแปลงของประชากรมนุษย์ในลักษณะของการเพิ่มจำนวนอย่างมากนี้เป็นแรงผลักให้ต้องแสวงหาพื้นที่ทำกินมากขึ้น  อีกทั้งประเทศเหล่านี้มีความก้าวหน้าในทางเทคโนโลยีค่อนข้างต่ำ  ขาดศักยภาพในการผลิตสินค้าอุตสาหกรรมเพื่อเป็นแหล่งที่มาของรายได้ในการเลี้ยงดูประชากรโดยรวม  ดังนั้นรายได้จึงได้มาจากการขยายพื้นที่เพื่อการเพาะปลูกหรือเลี้ยงสัตว์เป็นหลัก  ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรงดังได้กล่าวมาแล้ว

                จากปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงประชากรดังกล่าวถ้าพิจารณาถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นกับสังคมของประเทศต่าง ๆ เหล่านั้น  จะพบว่าส่งผลต่อโครงสร้างของประชากรที่สำคัญ คือ สัดส่วนระหว่างวัยทำงาน (19-60 ปี)  กับวัยที่อยู่ภาวะพึ่งพิง (วัยเด็ก (0-19 ปี) และวัยชรา(มากกว่า 60 ปี)   ในกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วจะประสบปัญหากับประชากรที่มีอายุยืนยาวขึ้น  เพราะความก้าวหน้าทางการสาธารณสุข  ความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะโภชนาการ การออกกำลังกายที่ถูกต้องล้วนส่งให้คนในประเทศพัฒนาแล้วมีอายุยืนยาวมากขึ้นตลอดเวลา   ในขณะที่อัตราการเกิดของทารกลดลง   แต่ในประเทศกำลังพัฒนาไม่ได้เป็นไปเช่นนี้วัยที่อยู่ในภาวะพึ่งพิงเป็นวัยเด็ก ซึ่งเนื่องมาจากอัตราการเกิดสูงนั่นเอง

การกระจายตัวของทรัพยากรมนุษย์             การกระจายของประชากรก็เป็นเรื่องสำคัญอีกประการหนึ่งเพราะเป็นปัจจัยสำคัญในการจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม  ประชากรบางบริเวณอาศัยอยู่หนาแน่นบางบริเวณก็เบาบาง  ทั้งนี้ขึ้นกับสิ่งแวดล้อมเอื้อต่อการดำรงชีวิตยากง่ายอย่างไรนั่นเอง  จะพบว่าบริเวณที่ประชากรหนาแน่นมักเป็นแหล่งที่มีความมั่นคงทางอาหาร เช่น พื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำ   พื้นที่ผุพังของหินซากภูเขาไฟเก่า  พื้นที่ริมฝั่งทะเลและอากาศไม่หนาวเกินไป  เป็นต้น  โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นโลกเก่าซึ่งมีการตั้งถิ่นฐานมานานจะหนาแน่นมากเป็นพิเศษ  เช่น ที่ราบลุ่มแม่น้ำของประเทศจีน  อินเดียและยุโรป    ในปัจจุบันทำเลที่ตั้งที่อยู่ในตำแหน่งที่ควบคุมเส้นทางขนส่งและความได้เปรียบเชิงอุตสาหกรรมก็เป็นอีกเหตุผลหนึ่งให้ประชากรตั้งถิ่นฐานอยู่หนาแน่น   ส่วนบริเวณที่ประชากรเบาบางเป็นพื้นที่ที่หาอาหารได้ค่อนข้างลำบาก เช่น พื้นที่ทะเลทราย  ทุ่งหญ้า ที่สูงหรือหนาวจัด 

                นอกจากการกระจายตัวของประชากรในลักษณะความหนาแน่นแล้ว  อีกประการหนึ่งที่สำคัญ คือ ความเป็นเมืองและชนบท  กิจกรรมของประชากรที่เป็นสมาชิกของเมืองและชนบทนั้นมีความแตกต่างกันค่อนข้างชัดเจน  กล่าว คือ คนเมืองมีการตั้งถิ่นฐานหนาแน่น  กิจกรรมส่วนใหญ่มีการแข่งขันสูง เร่งรีบ รายได้และรายจ่ายสูง  ต้องอาศัยทรัพยากรอาหารจากชนบท  ปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันขึ้นกับบทบาทและหน้าที่  อาชีพผูกพันกับการบริการและอุตสาหกรรม  บริโภคพลังงานสูง ส่วนชนบทจะตรงกันข้าม คือ ตั้งถิ่นฐานกระจัดกระจายไม่หนาแน่น  มีวิถีชีวิตไม่เร่งรีบ  อยู่อย่างเรียบง่าย  สามารถพึ่งพาตนเองทางการอาหารได้  ปฏิสัมพันธ์แบบเครือญาติ  บริโภคพลังงานค่อนข้างต่ำ อาชีพจะผูกพันกับการเกษตรกรรมเป็นสำคัญ จะสังเกตเห็นได้อย่างชัดเจนจากภาพที่องค์การนาซ่าของสหรัฐอเมริกาถ่ายภาพโลกเอาไว้ โดยมองเห็นการใช้พลังงานกับความเป็นเมือง (Urbanization)  ได้อย่างชัดเจน

Create a free website with 

ความเป็นเมืองในยุคโลกาภิวัฒน์

ความเป็นเมืองในยุคโลกาภิวัฒน์ ประเด็นที่ 1 แนวความคิดโลกาภิวัฒน์ของประเทศตะวันตก ใน มุมหนึ่งเป็นการพยายามตั้งทิศทางการพัฒนา ‘เมือง’ ทุกเมืองในโลกให้มีมาตรฐานเดียวกัน ในแง่ของจำนวนประชากรต่อสาธารณูปโภคและสาธารณูปการพื้นฐานที่จำเป็น เช่น ระบบขนส่งมวลชน สถานพยาบาล สถานศึกษา ฯลฯ รวมทั้งบทบาทของเมืองแต่ละประเภท ที่กำหนดตามศักยภาพของพื้นที่ ทรัพยากรธรรมชาติ และระยะทางของเมืองนั้น ๆ เพื่อตอบสนองต่อความต้องการด้านเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ แต่มาตรฐานและทิศทางการพัฒนาดังกล่าว ขาดความยืดหยุ่นในมิติของวัฒนธรรมที่แตกต่างของแต่ละท้องถิ่น (Cultural Diversity) ทำให้สภาพของเมืองใหญ่ที่เห็นได้ในทุกประเทศ แทบจะเหมือนกัน มี KFC GAP JUSCO LOTUS ซึ่งทำลายเศรษฐกิจชุมชน มีถนน สะพานขนาดใหญ่ แต่ไม่มีทางให้คนเดิน มีหมู่บ้านพักอาศัยขนาดใหญ่ ที่แทบจะรกร้างในเวลาทำงาน ฯลฯ ด้วยพื้นฐาน (ประวัติศาสตร์ สังคม วัฒนธรรม) ที่แตกต่างในแต่ละประเทศ น่าจะทำให้ทิศทางการพัฒนา ‘เมือง’ แตกต่างกันไปด้วย (มีมาตรฐานของตัวเอง) ไม่ใช่ทุกเมืองต้องมีสนามบิน ไม่ใช่ทุกเมืองต้องเป็นเขตอุตสาหกรรม ปัจจัยที่ควรพิจารณาเป็นอันดับแรกในการกำหนดทิศทางการพัฒนาพื้นที่ คือ ธรรมชาติ หากพื้นที่นั้นมีดินมีน้ำอุดมสมบูรณ์ ก็ควรใช้เป็นแหล่งผลิตด้านการเกษตร ไม่ต้องสร้างสาธารณูปโภคขนาดใหญ่ ไม่จำเป็นต้องพัฒนาให้เป็นสังคมเมือง หากพื้นที่นั้นเป็นเมืองประวัติศาสตร์ มีโบราณสถานมากมาย ก็ควรควบคุมทิศทางการเจริญเติบโตของเมืองใหม่ ให้ออกนอกเขตอันควรอนุรักษ์ และจำกัดการพัฒนาให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม เป็นต้น ‘ทำไมทุกจังหวัดในประเทศไทย ต้องมีห้าแยกหอนาฬิกา วงเวียนน้ำพุ เอกลักษณ์ประจำจังหวัดอยู่ที่ไหน?’ ประวัติการ ผังเมืองไทยในยุคสมัยแรกเริ่ม (จอมพล ป.) รับแนวความคิดมาจากประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งกายภาพส่วนใหญ่ของประเทศเขาเป็นพื้นที่ว่าง ราบเรียบ กว้างใหญ่ การออกแบบผังเมืองจึงสามารถใช้รูปเรขาคณิต ขีดตามขอบเขตที่ต้องการ ได้ในทุกเมือง และอีกสาเหตุที่สำคัญคือ สหรัฐเป็นประเทศเกิดใหม่ ไม่มีเมืองประวัติศาสตร์ จึงมิได้ให้คุณค่าต่อการอนุรักษ์องค์ประกอบเมืองเก่า (Urban Fabric) ในการวางผัง ทำให้เกิดเหตุการณ์ถมคลองเก่า สร้างถนน (เช่น ในเขตอนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์ จนทำลายลักษณะ “เวนิสตะวันออก” เสียสิ้น) การ วางผังเมือง โดยไม่คำนึงถึงเอกลักษณ์ของพื้นถิ่น จึงเป็นการทำลายคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ทั้งด้ายกายภาพ (การทำลายโบราณสถาน) และด้านสังคม (คนเปลี่ยนวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ลืมภูมิปัญญาท้องถิ่น) ประเด็นที่ 2 การขาดข้อมูลที่จำเป็นในการกำหนดวิชาทางการพัฒนา เนื่อง จากรูปแบบการบริหารและการปกครองของภาครัฐในประเทศไทย มีลักษณะเป็น TOP DOWN บุคลากรที่ศึกษาวิจัย และกำหนดทิศทางการพัฒนาท้องถิ่น เป็นคนในส่วนกลาง ไม่มีความรู้เรื่องพื้นที่เพียงพอ แม้จะใช้วิธีการจ้างสถาบันการศึกษา ดำเนินการแทนแล้ว แต่ด้วยข้อจำกัดทางด้านงบประมาณ และเวลา จึงไม่อาจทำให้ได้ข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมดได้ ระยะเวลาที่น้อยที่สุดสำหรับการเก็บข้อมูลในพื้นที่หนึ่ง ๆ ควรครบวงจรธรรมชาติหนึ่งปี เพื่อศึกษาผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงฤดูกาล ได้แก่ ปรากฏการณ์ธรรมชาติ (เช่น น้ำหลาก) และวิถีชีวิตที่ปรับเปลี่ยนตามฤดูกาล ในพื้นที่นั้น ๆ ด้วย ปัญหา ที่มักพบเห็นได้แก่ การตัดถนนขวางทางน้ำ ซึ่งนอกจากจะทำให้ต้องเสียงบประมาณในการซ่อมทางทุกปีแล้ว ยังอาจเป็นเหตุให้น้ำบ่าทะลักเข้าท่วมเมืองได้ เช่น จังหวัดสงขลา – แม่ฮ่องสอน ในปี 2544 เป็นต้น ภูมิปัญญาท้องถิ่น คือ วิถีชีวิตชุมชนที่ปรับตัวเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพธรรมชาติในท้องที่นั้น ๆ ใน อดีตเราจะพบเห็นบ้านเรือนอยู่อาศัย ประเภท เรือนแพ หรือบ้านยกใต้ถุนสูง ในชุมชนที่ตั้งอยู่ริมน้ำ นั่นเพราะชุมชนเรียนรู้ที่จะปลูกเรือนให้สอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศและ ปรากฏการณ์ธรรมชาติของพื้นที่ เมื่อถึงฤดูน้ำหลาก ก็ไม่เดือดร้อนจนไร้ที่อยู่เหมือนปัจจุบัน ดังนั้นข้อมูลทางประวัติศาสตร์ด้านวิถีชีวิตชุมชนก็จำเป็นต่อการกำหนดรูปแบบ การพัฒนาของพื้นที่หนึ่งด้วย หากพื้นที่ใดมีน้ำหลากในฤดูฝน ก็ควรกันเขตไว้เป็นพื้นที่รับน้ำ หรือ แหล่งเกษตรกรรม เพราะน้ำหลากจะน้ำตะกอนปุ๋ยมาด้วย ทำให้พื้นที่นั้นอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก ทั้งนี้ก็ต้องเลือกพันธุ์พืชหรือวางแผนการเพาะปลูกตามช่วงกาลเวลาให้เหมาะสม กับฤดูกาลด้วย จึงจะสามารถใช้พื้นที่ได้อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติและมีประสิทธิภาพเต็มที่ รวมทั้งการออกแบบสถาปัตยกรรมให้เหมาะสมกลมกลืนกับสภาพพื้นที่และปรากฏการณ์ ธรรมชาติของทั้งถิ่นนั้นๆ ด้วย “การผลิตเป็นจำนวนมาก เป็นการทำลายสมดุลธรรมชาติ” “หรือ คำตอบอยู่ที่ การเกษตรที่พอเพียง” ทุก วันนี้ข้อมูลที่รัฐบาลใช้ชี้นำเกษตรกรในการผลิต คือ ปัจจัยด้านการตลาด การส่งออกโดยไม่ได้คำนึงถึงการรองรับได้ของพื้นที่ หรือสมดุลของธรรมชาติเลย เมื่อเกษตรกรเร่งผลิต โดยการปลูกพืชผลประเภทเดียวเป็นจำนวนมากมาก ทำให้ดินขาดแร่ธาตุเฉพาะอย่าง เกษตรกรก็ต้องซื้อปุ๋ยที่ผสมเคมีเฉพาะอย่างตามที่ขาดนั้น ทำให้สภาวะของดินผิดไปจากธรรมชาติ จนขาดปุ๋ยไม่ได้ หรือปัญหาแมลงศัตรูพืช หรือโรคระบาด ซึ่งก็ล้วนเป็นผลจากการผลิตพืชประเภทเดียวกันเป็นจำนวนมากจนเสียสมดุล การใช้ยาฆ่าแมลงหรือสารเคมี รักษาโรคพืช หรือปุ๋ย อันเป็นตัวการสำคัญ ในการทำลายสมดุลธรรมชาติ จึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และกลายเป็นวงจรอันไม่รู้จบต่อไป ดังนั้นการวิจัยด้านการเกษตร จึงจำเป็นต้องลงพื้นที่ ศึกษาทั้งสภาพดินฟ้าอากาศ ศึกษาพันธุ์พืชที่เหมาะสม ปริมาณที่เหมาะสม พืชต่างพันธุ์ที่พึ่งพากันได้ (ในแง่ของสารอาหารในดิน และ ศัตรูตามธรรมชาติทั้งแมลงและโรคพืช) วงจรแมลงระบาดรวมทั้งเทคโนโลยีการผลิต ที่ไม่ทำลายสภาพธรรมชาติหรือราคาแพงจนเกษตรกรเดือดร้อน เป็นต้น แน่นอนผลจากการวิจัยนี้ อาจจะทำให้ปริมาณการผลิตไม่ได้ตามเป้าหมายเพื่อการตลาดหรือการส่งออก แต่จะเป็นปริมาณการผลิตที่เหมาะสมสอดคล้องกับธรรมชาติ จะช่วยลดต้นทุน (ค่าสารเคมี และปุ๋ย) ให้เกษตรกรและส่งเสริมอาชีพอย่างยั่งยืน (ดินไม่เสียจนเพาะปลูกไม่ได้และต้องเปลี่ยนอาชีพ) “เมืองประวัติศาสตร์ ห้ามใช้ผังเมืองไข่แดง” “การท่องเที่ยว มีผลกระทบทั้งด้านบวกและด้านลบ” การ กำหนดประเภทการใช้ประโยชน์ที่ดิน ของเมืองใหม่ทั่วไป มักใช้แนวความคิดแบบศูนย์กลางกระจายตัว (Concentric Concept) คือ มีศูนย์กลางความเจริญสูงสุด ณ จุดกึ่งกลาง เป็นพื้นที่พาณิชยกรรมหนาแน่น และค่อยเบาบางลง เป็นพื้นที่พักอาศัย นันทนาการ ที่รอบนอก จนถึงพื้นที่เกษตรกรรมนอกเมือง แต่สำหรับเมืองประวัติศาสตร์ของไทย เช่น เชียงใหม่ ลำปาง ร้อยเอ็ด สุพรรณบุรี ฯลฯ ซึ่งยังคงมีร่องรอยองค์ประกอบเมืองเก่า (ป้อม กำแพง ถนน คลอง สถานที่สำคัญ พื้นที่ระหว่างถนน) อย่างชัดเจน หากใช้แนวความคิดนี้ในการวางผัง จะเป็นการทำลายคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของเมืองได้ เพราะหากสิ่งเสริมกิจกรรมเข้มข้น เช่น การพาณิชยกรรม หรือศูนย์ราชการ ไว้ในศูนย์กลาง (ซึ่งมักเป็นที่ตั้งของโบราณสถานสำคัญ และมีถนนแคบ มีพื้นที่ระหว่างถนนขนาดเล็ก) ก็ต้องมีการสร้างเสริมสาธารณูปโภคสมัยใหม่เข้าในพื้นที่หรือขยายถนน จนเสียสภาพดั้งเดิม เป็นการทำลายภูมิทัศน์ของเมืองประวัติศาสตร์ในภาพรวม รวมทั้งบรรยากาศความเป็นเมืองเก่าด้วย การวางผังเมืองสำหรับเมืองประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ต้องมีการศึกษาวิจัยวิวัฒนาการของเมือง วิเคราะห์สภาพเศรษฐกิจ-สังคม ชุมชน ที่เหมาะสมกับเมืองเก่า ศักยภาพรองรับนักท่องเที่ยวของพื้นที่และที่สำคัญ ควรกำหนดโซนพัฒนาสำหรับเมืองใหม่ ในพื้นที่นอกเขตอนุรักษ์ แต่ต้องสามารถติดต่อถ่ายเทระหว่างโซนพัฒนากับเมืองในเขตอนุรักษ์ได้อย่าง สะดวกด้วย เพื่อไม่ให้ชุมชนในเมืองเก่าถูกตัดขาด จนเป็นเมืองร้างไป การ กันเขตอนุรักษ์ เป็นมาตรการเบื้องต้นทางผังเมืองที่ใช้ป้องกันการทำลายคุณค่าทางประวัติ ศาสตร์ของโบราณสถาน ซึ่งทั้งนี้ต้องมีมาตรการอื่นมาประกอบด้วย เพื่อความเป็นธรรมของผู้อยู่อาศัย ในเขตอนุรักษ์ (เพราะมีข้อบังคับมากกว่าผู้อยู่อาศัยในโซนพัฒนา) เช่น มาตรการด้านภาษี หรือแรงจูงใจรูปแบบอื่น ๆ เมื่อควบคุมการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของเมืองเก่าได้ ทำให้เมืองนั้นมีเอกลักษณ์น่าสนใจ ก็เป็นสิ่งที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข่ามาสู่พื้นที่ จริงอยู่การท่องเที่ยวมีส่วนช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน เพิ่มชีวิตชีวาให้แก่เมือง แต่หากไม่ควบคุมปริมาณและคุณภาพ ก็จะทำให้เกิดปัญหาตามมีอีกหลายประการ ทั้งปัญหาขยะ ปัญหาสาธารณูปโภคดั้งเดิม ไม่สามารถรองรับได้ การสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกในรูปแบบไม่เหมาะสม ก็ทำลายภูมิทัศน์ของเมืองเก่า การเกิดกิจกรรมที่ไม่เหมาะสมในพื้นที่ เช่น บาร์ โรงแรม ทำลายบรรยากาศขลังของเมืองเก่า รวมทั้งการเปลี่ยนอาชีพของชุมชน เพื่อสนองความต้องการของนักท่องเที่ยว ก็เป็นการทำลายสภาพเศรษฐกิจ – สังคมชุมชนดั้งเดิม ไปด้วย การเน้นแต่ปริมาณนักท่องเที่ยว และจำนวนเงินเข้าประเทศอย่างเดียว โดยไม่คำนึงถึงผลกระทบด้านลบ จะส่งผลเสียหายต่อชุมชนท้องถิ่นในแหล่งท่องเที่ยวนั้น ทั้งด้านสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ วัฒนธรรมและจิตใจด้วย “ข้อมูลต้องแค่ไหนถึงจะพอในการวิจัย” ใน ความจริงแล้ว การวิจัยทางสังคม (Social Research) เป็นสหวิทยาการที่ต้องการข้อมูลหลากหลายด้าน จนบางครั้งแทบกำหนดขอบเขตไม่ได้ เพราะทุกปัจจัยล้วนมีส่วนสัมพันธ์กันทั้งหมด ทั้งประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจ วัฒนธรม สังคม เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น เพียงแต่จะมากหรือน้อยเท่านั้น ยกตัวอย่างเช่น ปัญหาสลัมในเมืองใหญ่เกิดจากแมลง !? (เกษตรกรปลูกพืชเชิงเดี่ยว ทำให้ดินขาดสารอาหาร ทำให้เกิดแมลงศัตรูพืช ทำให้ต้องเสียเงินซื้อปุ๋ยบำรุงดินและยากำจัดศัตรูพืช ทำให้เกิดการสะสมของสารพิษในดิน พืชเพาะปลูกไม่ได้ผลดี หรือหาตลาดซื้อพืชผลได้ยาก ขาดรายได้ ทั้งรายจ่ายค่าสารเคมีก็มาก เมื่อสู้ภาระหนี้สินไม่ได้ ก็ต้องขายที่ดิน อพยพเข้าไปหางานทำในเมืองใหญ่ แต่ความยากจนทำให้ไม่สามารถซื้อบ้านพักอาศัยได้ จึงต้องบุกรุกที่ดินสาธารณะ กลายเป็นสลัมในเมืองใหญ่ในที่สุด) จะเห็นได้ว่าปัจจัยของปัญหาหนึ่งเดียวนี้ มีทั้งเรื่องเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ธรรมชาติ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงเรื่องการศีกษาอบรมด้านจริยธรรม และค่านิยมที่เหมาะสมกับพื้นฐานของไทย ดังนั้นผู้ทำการวิจัยต้องมีความเข้าใจต่อสภาพปัจจุบันและปัญหาเฉพาะของท้อง ที่หนึ่ง ๆ อย่างชัดเจนก่อน จึงจะสามารถกำหนดกรอบการศึกษาได้ว่า พื้นที่นั้นจะต้องเน้นศึกษาด้านไหนเป็นพิเศษ เหตุและปัจจัยของปัญหากว้างขวางครอบคลุมเพียงไหน ต้องใช้เวลาเท่าไร (อย่างน้อย 1 ปี ?) ต้องใช้วิธีการอะไร ดังนั้นอาจเป็นไปได้ว่า ระเบียบข้อบังคับของทางราชการที่จะจ้างดำเนินการวิจัยต้องมีความยืดหยุ่น ปรับเปลี่ยนได้ตามขอบเขตของการวิจัยเฉพาะพื้นที่ ไปด้วย ประเด็นที่ 3 ดัชนีชี้วัดและการประเมินผล เครื่อง มืออย่างหนึ่งที่ใช้ในการวิจัยทางสังคมที่เป็นมาตรฐานสากลยอมรับได้ทั่วโลก คือ ดัชนีชี้วัด หากเป็นตัวแปรที่เป็นรูปธรรมก็ไม่มีปัญหา เช่น จำนวนประชากร ความหนาแน่นสิ่งปลูกสร้าง ระยะทาง อัตราการเกิด พื้นที่ดินเค็ม ผลผลิตการเกษตรต่อพื้นที่ ฯลฯ แต่หากตัวแปรนั้นเป็นนามธรรม จะใช้วิธีไดมาวัด เช่น ความมีคุณธรรม ความซื่อสัตย์ ความอ่อนน้อมถ่อมตน ความรับผิดชอบ ฯลฯ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาสังคมในปัจจุบัน แม้ว่าเมืองนั้นจะได้รับการพัฒนาจนได้ตามมาตรฐานสากลแล้ว (จำนวนประชากรไม่หนาแน่นจนเกินไป , อัตราการตกงานต่ำมาก, สัดส่วนต่อแพทย์ 1 คน ต่ำ, สัดส่วนต่อพื้นที่สีเขียวต่ำ, รายได้เฉลี่ยสูง, การศึกษาขั้นต่ำปริญญาโท ฯลฯ) แต่ก็ยังเกิดปัญหาครอบครัวหย่าร้าง เด็กติดยาเสพติด ปัญหาการมีเพศสัมพันธ์ในวัยเรียน นักศึกษาขายตัว ปัญหาการทำแท้ง ปัญหาอาชญากรรม คอรัปชั่น การไร้ระเบียบวินัยจราจร ต่าง ๆ เหล่านี้เป็นต้น นั่นใช่แสดงว่ามาตรฐานสากล และดัชนีชี้วัด ยังศึกษาไม่ครบทุกด้านหรือไม่ ต้นเหตุของปัญหาเหล่านี้คืออะไร การศึกษาไม่มีประสิทธิภาพหรือ? “ทำไมคนจบถึงด๊อกเตอร์ ถึงไปถูกหลอกที่อเมริกา” “ทำไมผู้สำเร็จการศึกษาจากสถาบันมาตรฐานถึงทำงานที่ท้องถิ่นไม่ได้” “ทำไมคนที่มีเงินล้นฟ้า ยังคอรัปชั่นหลีกเลี่ยงภาษี (ซุกหุ้น) - การศึกษาเฉพาะด้านที่ทำให้คนรู้ลึก แต่ไม่รู้รอบ - การศึกษาที่ไม่ตอบสนองกับความต้องการของท้องถิ่น - การศึกษาที่ไม่ฝึกจริยธรรมและสำนึกผิดชอบชั่วดีให้ประชาชน - การศึกษาที่ไม่ให้ความรู้ความเข้าใจในชีวิตและฝึกวินัยให้กับเด็กและเยาวชน หาก คำตอบคือ การศึกษาไม่มีประสิทธิภาพ หากจำเป็นต้องปรับหลักสูตรการเรียนการสอนแล้ว ดัชนีชี้วัดและการประเมินผลจะให้คำตอบได้หรือไม่ ว่าต้องเพิ่มวิชาใด อย่างไร แค่ไหน ถึงจะแก้ปัญหาสังคมต่าง ๆ ได้ ประเด็นนี้ ขอปล่อยไว้เป็นคำถาม ให้คิดกันก่อนต่อไป “ดัชนีชี้วัดให้พัฒนาเมือง แล้วจะใช้อะไรมาพัฒนาจิตใจ” ประเด็นที่ 4 การมีส่วนร่วมของประชาชน ปฏิ เสธํไม่ได้ว่า ชาวบ้านในท้องถิ่นคือผู้ที่รู้จักพื้นที่ของตัวเองดีที่สุด (ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปของภูมิปัญญาท้องถิ่น ดังที่กล่าวไว้ในประเด็นที่ 2) หากนักวิจัย หรือหน่วยงานราชการที่มีความรู้ในการประเมินศักยภาพ มีระบบการคิดวิเคราะห์ปัญหาพื้นที่ และมีอำนาจในการดำเนินงาน จะสามารถเปลี่ยนบทบาทจากผู้ชี้นำการพัฒนา เป็นที่ปรึกษาให้ชาวบ้านพิจารณาเลือกการพัฒนาที่เหมาะสมกับท้องถิ่นของเขา เอง ก็จะได้แผนการพัฒนาที่สอดคล้องกับสภาพธรรมชาติและวิถีชีวิตของชุมชนที่สุด ไม่จำเป็นต้องเปรียบเทียบกับมาตรฐานการพัฒนาของประเทศอื่น หัวใจสำคัญที่จะนำไปสู่ความสำเร็จคือ “วิธีการ” “ภูมิปัญญาท้องถิ่น วิถีชีวิตชาวบ้าน ไม่ใช่หาอ่านได้จากหนังสือ” นัก วิจัย นักวิชาการ นักบริหารปกครอง ต้องทำความเข้าใจที่มาของภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิถีชีวิตชาวบ้าน ว่ามีความสัมพันธ์สอดคล้องกับธรรมชาติในพื้นที่อย่างไรเสียก่อน จึงจะสามารถวิเคราะห์หาแนวทางการพัฒนาพื้นที่ต่อไปได้ องค์ความรู้เหล่านี้มีความเฉพาะตัว ไม่สามารถหาอ่านจากหนังสือ หรือเปรียบเทียบผลการวิจัยจากท้องที่อื่นได้ ยกตัวอย่างเช่น ความเชื่อเรื่องการปลูกเรือนของชาวกะเหรี่ยงห้ามปลูกบนเนินคุ้งน้ำ เพราะผีแรง คนในบ้านจะตาย ซึ่งเมื่อวิเคราะห์ตามหลักวิทยาศาสตร์แล้วจะพบว่า กระแสน้ำบริเวณคุ้งน้ำจะนิ่ง เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุง ทำให้เป็นไข้ป่าตายได้ง่าย เป็นต้น องค์ความรู้เหล่านี้ เป็นประสบการณ์สั่งสม ที่ชาวบ้านทดลองสังเกตเหตุและปัจจัยเป็นเวลานาน และถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เช่น ความรู้ด้านสมุนไพร สภาพภูมิอากาศที่สัมพันธ์กับนิสัยสัตว์น้ำ ชาวประมงรู้ว่าจะวางลอบเมื่อไร จุดไหน ลอบควรมีตาถี่ห่างขนาดไหน เป็นต้น ซึ่งการจะได้มาซึ่งความรู้เหล่านี้ แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย หากจะให้นักวิจัยไปสำรวจศึกษาทดลองสังเกตด้วยตัวเองตั้งแต่ต้น องค์ ความรู้เหล่านี้เป็นสิ่งที่เปราะบาง เปลี่ยนแปลงสูญหายได้ง่าย ตามวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป เช่น วิถีชีวิตชาวนาที่ดอน เคยอาศัยฤดูน้ำหลาก ขนของป่า และผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่นล่องแม่น้ำไปขายและแลกเปลี่ยนสินค้าและรับจ้างตาม เมืองริมน้ำ จนหมดช่วงน้ำหลาก ก็พายเรือทวนน้ำที่ไม่เชี่ยวนักกลับบ้านเมืองตัว ไปเก็บเกี่ยวข้าวนาดอนที่ปลูกไว้ตั้งแต่ต้นฤดู สุกพอดี ปัจจัยเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตอาจเป็นปัจจัยธรรมชาติ เช่น ของป่าหมด พันธุ์ข้าวนาดอนแปลงพันธุ์ หรือการสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำ ทำให้ไม่มีฤดูน้ำหลากน้ำทรงอีกต่อไป หรือประดิษฐกรรมเครื่องจักรทันสมัย ที่สร้างเรือกลทุ่นแรง สามารถเดินทางได้ทุกช่วงเวลาตามใจชอบ เป็นต้น องค์ ความรู้เหล่านี้ แฝงตัวอยู่ในหลายลักษณะ เช่น นิทานพื้นบ้าน ขนบประเพณี ความเชื่อ หรือเรื่องเล่าสู่กันฟัง ยกตัวอย่างง่าย ๆ ได้แก่ การเชื่อกันว่ามดขนไข่แสดงว่าฝนกำลังจะตกหนัก มดขนไข่ขึ้นสูงแค่ไหน คือน้ำท่วมแค่นั้น เป็นต้น นักวิจัยต้องสามารถวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของเหตุและปัจจัยทางธรรมชาติและ วิถีชีวิตให้ได้ก่อน พิสูจน์ให้เห็นจริง (เพราะบางที่เหตุทางธรรมชาติเปลี่ยนไปตามกาลเวลา) แล้วจึงค่อยประยุกต์ใช้ความรู้จากการสังเกตธรรมชาติของชาวบ้าน มาใช้เป็นแนวทางในการกำหนดทิศทางการพัฒนาต่อไป เมื่อเข้าใจตรงกัน แล้วว่า ข้อมูลทุกด้านเกี่ยวกับท้องถิ่นหนึ่ง ๆ เป็นสิ่งสำคัญจำเป็นต่อการวิเคราะห์หาแนวทางการพัฒนาท้องถิ่นนั้น ๆ ในอนาคต และแหล่งข้อมูลที่ดีที่สุดคือ ชาวบ้านที่อยู่อาศัยในพื้นที่นั้นมาเป็นเวลานานแล้วนั้น สิ่งที่เป็นประเด็นควรพิจารณาอย่างตั้งใจต่อไปคือ วิธีการได้มาซึ่งข้อมูล ซึ่งมักถูกมองข้ามว่าสามารถใช้วิธีตามที่เคยใช้มาได้เหมือนกันทุกกรณี เช่น สัมภาษณ์ ทำแบบสอบถาม จัดประชุมระดมสมอง เป็นต้น แต่ในความเป็นจริงไม่ได้ง่ายเช่นนั้น นักวิจัย/ผู้สำรวจเก็บข้อมูล ต้องใช้หลักจิตวิทยา วิเคราะห์ได้ว่าสถานการณ์ไหน พื้นที่ไหน ใช้วิธีการแบบไหน เวลาเท่าไร บางกรณีที่แหล่งข้อมูลเป็นผู้เฒ่าผู้แก่ หรือช่างฝีมือที่หวงวิชา ต้องเข้าใจว่าคนเหล่านี้จะไม่ค่อยพูดกับคนแปลกหน้า ดังนั้นผู้สำรวจต้องใจเย็น ให้เวลาทำความคุ้นเคยกับแหล่งข้อมูลสักระยะหนึ่งก่อน ซึ่งระยะเวลาที่กล่าวถึงนี้ก็แตกต่างกันไป ตามนิสัยของผู้คนในท้องถิ่นด้วย (มีบางครั้งที่ให้เวลาแล้วก็ไม่ได้รับความร่วมมือ จนผู้สำรวจต้องตัดหัวข้อนั้นทิ้ง ไปเลยก็มี)

ความเป็นมาของโฉนดที่ดิน

สมัยกรุงสุโขทัย
งานที่ดินในประเทศไทย ปรากฏเริ่มแรกตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ในรัชกาลของพ่อขุนรามคำแหง ซึ่งทรงดำเนิน รัฐประศาสโนบายส่งเสริมเศรษฐกิจเกี่ยวกับการทำประโยชน์ในที่ดิน เพื่อให้ได้พืชผลมาเป็นปัจจัยในการบริโภคและอุปโภคพอควรแก่ระดับการครองชีพ ในสมัยนั้น เมื่อราษฎรเข้าบุกเบิกหักร้างถางพงในที่ดินจนเพาะปลูกได้ผลได้ประโยชน์แล้ว ก็โปรดให้ที่ดินนั้น ๆ เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ออกแรงออกทุนไป ดังปรากฏในหลักศิลาจารึกหลักที่ ๑ ว่า “ฯลฯ สร้างป่าหมากป่าพลูทั่วเมืองทุกแห่ง ป่าพร้าวก็หลายในเมืองนี้ ป่าคาง (ขนุน) ก็หลายในเมืองนี้ หมากม่วงก็หลายในเมืองนี้ หมากขามก็หลายในเมืองนี้ใครสร้างได้ไว้แก่มัน ฯลฯ”
สมัยกรุงศรีอยุธยา
ได้จัดแบ่งองค์การบริหารออกเป็นรูปจตุสดมภ์ คือ เวียง วัง คลัง นา ประจำอยู่ส่วนกลาง การจัดเรื่องที่ดินขึ้นอยู่แก่กรมนาในแผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) (พ.ศ. ๑๙๐๓) ตำแหน่งเสนาบดีกรมนามีชื่อเรียกว่า “ขุนเกษตราธิบดี”

• ในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. ๑๙๙๑) เรียกว่า “พระเกษตราธิบดี”
• ใน แผ่นดินพระเจ้าปราสาททอง (พ.ศ. ๒๑๗๕) เรียกว่า “เจ้าพระยาพลเทพเสนาบดีศรีไชยนพรัตน์เกษตราธิบดี อภัยพิริยะปรากรมพาหุ” นามเจ้าพระยาพลเทพนี้ใช้อยู่จนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
• ใน สมัยนี้ มีกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จซึ่งตราขึ้นใช้บังคับตั้งแต่แผ่นดินสมเด็จพระรามา ธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) บทที่ ๓๕, ๔๒ และ ๔๓ เป็นแม่บทสำหรับดำเนินการ โดยกำหนดให้มีการจัดที่ดินซึ่งยังรกร้างเป็นทำเลเปล่าให้ราษฎร เข้าก่นสร้างให้มีประโยชน์ขึ้น

สมัยกรุงรัตนโกสินทร์

สมัยรัชกาลที่ ๑ - ๒
งานที่ดินยังคงยึดหลักการตามกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ
สมัยรัชกาลที่ ๓
มีการออกหนังสือสำหรับที่บ้าน เพื่อระงับข้อพิพาทการรุกล้ำเขตกัน
สมัยรัชกาลที่ ๔
มีการประกาศขายฝากและจำนำที่สวน ที่นา และมีการออกตราแดง ในเขตจังหวัดกรุงเก่า (พระนครศรีอยุธยาอ่างทอง ลพบุรีสุพรรณบุรี) เป็นหลักฐานแสดงว่ามีผู้มีชื่อเป็นเจ้าของและใช้ในการเก็บภาษีที่นา

สมัยรัชกาลที่ ๕

• มีการออกหนังสือสำคัญชนิดต่างๆ เพิ่มขึ้นอีกหลายชนิด เช่น โฉนดสวน ใบตราจอง เพื่อประโยชน์ในการเก็บภาษีค่านา

• ต่อมามีปัญหาเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินสู่ศาลบ่อยขึ้น เพราะหนังสือสำคัญที่เจ้าหน้าที่ผู้เก็บภาษีอากรออกให้เจ้าของที่ดินยึดถือ ไว้นั้นไม่อาจระงับข้อพิพาทโต้แย้งได้ เนื่องจากมีข้อความไม่กระจ่างว่าผู้ใดมีสิทธิอยู่ในที่ดินเพียงใดอย่างใด พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงประสบถึงความเดือดร้อนของราษฎรในกรณีดังกล่าว จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้กระทรวง เกษตรพาณิชยการจัดดำเนินงานเรื่องสิทธิในที่ดินให้รัดกุมขึ้น

• ต่อมากระทรวงเกษตรพาณิชยการยกเลิกไป ได้สถาปนากระทรวงเกษตราธิการขึ้นใหม่ โปรดเกล้าฯให้เจ้าพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์มาดำรงตำแหน่งเสนาบดี เมื่อวันที่ ๒ กันยายน ร.ศ. ๑๑๘ (พ.ศ.๒๔๔๒) และโปรดเกล้าฯให้พระยาประชาชีพบริบาล(ผึ่ง ชูโต) เป็นข้าหลวงเกษตร ออกไปดำเนินการออกโฉนดที่ดิน โดยให้อยู่ในบังคับบัญชาของเทศาภิบาลมณฑลกรุงเก่า

• ข้าหลวงเกษตรพร้อมด้วยเจ้าพนักงานกรมแผนที่ได้เริ่มออกเดิน สำรวจเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน ร.ศ. ๑๒๐ (พ.ศ. ๒๔๔๔) โดยโปรดเกล้าพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ผู้ที่ถือโฉนดที่ดิน เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน โฉนดที่ดินฉบับแรก เป็นของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ออกเมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม ร.ศ. ๑๒๐ (พ.ศ.๒๔๔๔) ที่ตำบลบ้านแป้ง อำเภอพระราชวัง จังหวัดกรุงเก่า (พระนครศรีอยุธยา) เนื้อที่ 89-1-52 ไร่

• มีการออกโฉนดตราจอง เป็นหนังสือสำคัญสำหรับที่ดินที่ได้ทำประโยชน์แล้ว ปัจจุบันยังคงมีอยู่ในเขตมณฑลพิษณุโลก คือ จังหวัดพิษณุโลก พิจิตร อุตรดิตถ์ และสุโขทัย

• จัดตั้งหอทะเบียนที่ดินแห่งแรก คือหอทะเบียนมณฑลกรุงเก่า ที่สภาคารราชประยูร ในพระราชวังบางปะอิน เมื่อวันที่ ยี่สิบสาม เดือนหก รัตนโกสินทรศก ๑๒๐ ซึ่งตรงกับวันที่ ๒๓ กันยายน พ.ศ. ๒๔๔๔) และหลังจากได้มีการจัดตั้งหอทะเบียนขึ้นแล้ว ก็ได้มีการสถาปนากรมทะเบียนที่ดิน หรือกรมที่ดินปัจจุบันขึ้นในกระทรวงเกษตราธิการ เมื่อวันที่ สิบเจ็ด เดือนสิบเอ็ด รัตนโกสินทรศก ๑๒๐ ซึ่งตรงกับวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๔ (การนับวันเดือนปีของปฏิทินก่อนปี พ.ศ. ๒๔๘๓ ให้นับวันที่ ๑๓ เมษายน ของทุกปีเป็นวันขึ้นปีใหม่ ดังนั้นเดือนเมษายนจึงเป็นเดือนที่หนึ่งของปีปฏิทิน และเดือนมีนาคม จึงเป็นเดือนที่สิบสองของปีปฏิทิน จึงเห็นได้ว่าการจัดตั้งหอทะเบียนที่ดินนั้น ได้จัดตั้งขึ้นก่อนการจัดตั้งกรมที่ดิน)

• มีการออกพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน ร.ศ.๑๒๗ (พ.ศ.๒๔๕๑) ซึ่งได้รวบรวมการดำเนินการเรื่องที่ดินแต่ดั้งเดิมหลายฉบับไว้เป็นฉบับเดียว และถือเป็นมูลฐานของกฎหมายเกี่ยวกับการออกโฉนดที่ดินต่อมา และได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมเป็นพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดินอีกหลายฉบับ ฉบับสุดท้ายคือพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดิน (ฉบับที่ ๖) พ.ศ. ๒๔๗๙ ซึ่งได้วิวัฒนาการ จนเป็นประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. ๒๔๙๗ ใช้บังคับเกี่ยวกับการออกโฉนดที่ดินและหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินต่าง ๆ สืบมาจนถึงปัจจุบัน …………..

อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน

      1. ซื้อเพื่อปล่อยเช่า  เป็นการลงทุนในระยะยาว เพื่อเก็บเกี่ยวผลตอบแทนที่จะได้รับอย่างต่อเนื่องจากค่าเช่าเป็นงวด ๆ เช่น บ้านเช่า
         ห้องเช่า โกดังสินค้า ฯลฯ ซึ่งเหมาะกับผู้ลงทุนที่ต้องการได้รับรายได้ประจำ เช่น ผู้ที่เกษียณอายุงานแล้ว โดยที่ผู้ลงทุนอาจใช้เงินทุน
         ของตนเองเพียงบางส่วนจ่ายเป็นเงินดาวน์ ส่วนที่เหลือสามารถขอกู้จากธนาคาร (ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผลการพิจารณาสินเชื่อของแต่ละ
         ธนาคาร) และนำเงินรายได้จากค่าเช่ามาผ่อนชำระธนาคารได้ แต่การลงทุนในลักษณะนี้ก็มีข้อยุ่งยากหลายประการ ไม่ว่าจะเป็น
         เรื่องของภาระในการบริหารจัดการ รวมถึงค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาและซ่อมแซมอสังหาริมทรัพย์ให้อยู่ในสภาพดี อีกทั้งยังมี
         ความเสี่ยงหากไม่มีผู้เช่า หรือผู้เช่ามีพฤติกรรมไม่ดี ค้างชำระค่าเช่า เป็นต้น

     2. ซื้อเพื่อเก็งกำไร  เป็นการลงทุนในระยะสั้น ในกรณีนี้ผู้ลงทุนจะเข้าไปซื้ออสังหาริมทรัพย์ที่มีราคาต่ำกว่าที่ควรจะเป็น หรืออยู่ใน
         ทำเลที่มีศักยภาพเป็นที่ต้องการของตลาด โดยคาดการณ์ว่าในอนาคตราคาอสังหาริมทรัพย์นั้นจะสูงขึ้น แล้วก็จะขายอสังหาริมทรัพย์
         นั้นออกไปเพื่อทำกำไรจากส่วนต่างราคา ซึ่งโดยปกติแล้วผู้ลงทุนจะไม่ทำการปรับปรุงซ่อมแซมอสังหาริมทรัพย์ เว้นแต่เป็นกรณีที่
         ผู้ลงทุนตั้งใจซื้ออสังหาริมทรัพย์ แล้วนำมาตกแต่งใหม่เพื่อเพิ่มมูลค่าของอสังหาริมทรัพย์นั้นก่อนที่จะขายทำ กำไรออกไป
         อย่างไรก็ดี การลงทุนในลักษณะนี้ก็มีความเสี่ยงที่ผู้ลงทุนอาจประสบปัญหาสภาพคล่องในการ ขายอสังหาริมทรัพย์อันเนื่องมาจาก
         ปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำ หรือจากการคาดการณ์ผิดว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นจะเป็นที่ต้องการของตลาด ทำให้ต้องใช้เวลานานในการขาย
         เงินทุนที่นำมาลงทุนในลักษณะนี้จึงควรเป็นเงินเย็น เพราะหากกู้เงินธนาคารมาลงทุนจะทำให้มีภาระต้องผ่อนชำระกับธนาคารทุกเดือน
         ทำให้อาจต้องรีบร้อนขายอสังหาริมทรัพย์ออกไปโดยไม่ได้ราคาตามที่ต้องการ 

ความหนาแน่นของประชากร

ประเทศไทยมีประชากรหนาแน่นสูงเฉลี่ย ๑๒๐ คนต่อตารางกิโลเมตร และมีอัตราการเพิ่มของประชากรประมาณ ๑.๐๖ ส่วนในรายภูมิภาค ความหนาแน่นของประชากรต่ออัตราการเพิ่มของประชากรจะแตกต่างกันดังนี้
                    

                     ภาคเหนือ เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นเฉลี่ย ๖๗ คนต่อตารางกิโลเมตร เป็นอันดับ ๕ ของประเทศ และมีอัตราการเพิ่มของประชากร ต่ำสุด ๐.๔ เป็นอันดับ ๖ ของประเทศ
                     ภาคกลาง เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นมากที่สุดเฉลี่ย ๒๐๖ คนต่อตารางกิโลเมตร เป็นอันดับ ๑ ของประเทศ และมีอัตราการเพิ่มของ ประชากร ๑.๐ เป็นอันดับ ๓ ของประเทศ
                     ภาคตะวันตก เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นเฉลี่ย ๕๖ คนต่อตารางกิโลเมตร เป็นอันดับ ๖ ของประเทศ และมีอัตราการเพิ่มของประชากร เท่ากับ ๑.๐ เป็นอันดับ ๔ ของประเทศ
                     ภาคตะวันออก เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นอยู่ในเกณฑ์สูงเฉลี่ย ๑๑๓ คนต่อตารางกิโลเมตร เป็นอันดับ ๔ ของประเทศ และมีอัตราการ เพิ่มของประชากร ๑.๒ เป็นอันดับ ๒ ของประเทศ
                     ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นอยู่ในเกณฑ์สูงเฉลี่ย ๑๒๖ คนต่อตารางกิโลเมตรเป็นอันดับ ๒ ของประเทศ และมีอัตราการเพิ่มของประชากร ๐.๘ เป็นอันดับ ๕ ของประเทศ
                     ภาคใต้ เป็นภาคที่มีประชากรหนาแน่นอยู่ในเกณฑ์สูงเฉลี่ย ๑๑๔ คนต่อตารางกิโลเมตร เป็นอันดับ ๓ ของประเทศ และมีอัตราการเพิ่มของ ประชากร ๑.๖ เป็นอันดับ ๑ ของประเทศ

 

เปรียบเทียบจำนวนประชากร ความหนาแน่น อัตราการเพิ่มของประชากร ระหว่างประเทศไทยและกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2532-2542 (เรียงตาม พ.ศ.)
พ.ศ.	ประเทศไทย			กรุงเทพมหานคร
	จำนวน ประชากร	ความหนาแน่น ของประชากร คน/ตร.กม.	อัตราการเพิ่มของ ประชากร (%) เปรียบเทียบปีถัดขึ้นไป	จำนวน ประชากร	ความหนาแน่น ของประชากร คน/ตร.กม.	อัตราการเพิ่มของ ประชากร (%) เปรียบเทียบปีถัดขึ้นไป
2532	55,888,393	109	1.69	5,832,843	3,718	2.03
2533	56,303,273	110	0.74	5,546,937	3,536	-4.90
2534	56,961,030	111	1.17	5,620,591	3,583	1.33
2535	57,788,965	113	1.45	5,562,141	3,546	-1.04
2536	58,336,072	114	0.95	5,572,712	3,552	0.19
2537	59,095,419	115	1.30	5,584,226	3,560	0.21
2538	59,460,382	116	0.62	5,570,743	3,551	-0.24
2539	60,116,182	117	1.10	5,584,963	3,560	0.26
2540	60,816,227	119	1.16	5,604,772	3,573	0.35
2541	61,466,178	120	1.07	5,647,799	3,600	0.77
2542	61,661,701	120	0.32	5,662,499	3,610	0.26
แหล่งข้อมูล : สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
หมายเหตุ : พื้นที่ประเทศไทย 513,115 ตารางกิโลเมตร
พื้นที่กรุงเทพมหานคร 1,568.737 ตารางกิโลเมตร